Klimatyzacja w domu i jej rodzaje

Polski Instytut Ekonomiczny podał, że w latach 1979-2022 nastąpił aż 4-krotny wzrost zapotrzebowania na chłodzenie pomieszczeń, co ma bezpośredni związek z ocieplaniem klimatu. Badacze Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE) zauważają, że wykorzystanie klimatyzacji stale rośnie. Jeśli i Ty odczuwasz negatywne skutki upalnego lata w Polsce i chcesz zapewnić w każdym pomieszczeniu odpowiednie warunki termiczne, zainwestuj w klimatyzację. Jakie są jej rodzaje? 

Jak działa klimatyzacja?

Klimatyzacja jest prostym systemem, którego działanie można przyrównać do pracy domowej chłodziarki. W obu wykorzystywany jest czynnik chłodniczy, który odbiera energię cieplną w jednym miejscu i oddaje ją w innym. W systemie klimatyzacji występują zwykle dwie jednostki – wewnętrzna oraz zewnętrzna, które są połączone miedzianymi rurami, w których przepływa czynnik chłodniczy. Wewnętrzna jednostka zasysa gorące powietrze z wnętrza, a następnie kierowane jest ono na zewnątrz budynku. Ciepłe powietrze trafia do jednostki zewnętrznej rurami miedzianymi. 

Wygląda to w następujący sposób:

• Gorące powietrze, krążące w pomieszczeniu, jest zasysane przez wentylator na wymiennik ciepła, przez który płynie czynnik chłodniczy o niższej temperaturze.

• Czynnik chłodniczy pochłania ciepło z powietrza i wywiewa do pomieszczenia schłodzone powietrze.

• Za pośrednictwem miedzianych rur czynnik chłodniczy przenosi ciepło z jednostki wewnętrznej do zewnętrznej.

• W jednostce zewnętrznej następuje sprężenie czynnika chłodniczego w stanie gazowym. Zostaje on ogrzany i zwiększa się jego punkt wrzenia.

• Ciepło uzyskane w procesie sprężania w jednostce zewnętrznej klimatyzacji zostaje oddane do powietrza na zewnątrz, przy użyciu wentylatora wywiewającego powietrze na wymiennik ciepła.

• Ciekły czynnik chłodniczy (po skropleniu) wraca do jednostki wewnętrznej.
  
  
• W jednostce wewnętrznej czynnik jest rozprężany, co umożliwia mu ponowne pobranie ciepła z powietrza w pomieszczeniu i jednoczesne generowanie chłodnego w pomieszczeniu. 

Czy wiesz, że…?

Choć klimatyzacja jednoznacznie kojarzy się ze schładzaniem pomieszczeń, to system może być wykorzystywany również do ogrzewania czy oczyszczenia powietrza.

Niemal wszystkie jednostki montowane wewnątrz domu jednorodzinnego najczęściej wyposażone są w filtry, które oczyszczają powietrze z kurzu, pyłków czy dymu i innych zanieczyszczeń. To kluczowa kwestia dla alergików. Klimatyzacja podczas chłodzenia powietrza osusza je, kreując odpowiedni poziom wilgotności we wnętrzach – w granicach 40-60%.

Uwaga!

Przy opisywaniu zasady działania klimatyzacji w domu posłużyliśmy się systemem złożonym z dwóch jednostek – zewnętrznej (na ścianie budynku) i wewnętrznej (w domu). Możesz też wykorzystać jeden klimatyzator, który ustawisz w wybranym pomieszczeniu.

Rodzaje klimatyzatorów domowych

Współczesne technologie pozwalają na wyodrębnienie różnych rodzajów klimatyzatorów domowych. Chcesz skuteczne chłodzić się w czasie upałów? Masz do wyboru co najmniej kilka urządzeń. 

• Klimatyzatory przenośne monoblokowe – to urządzenia posiadające tylko jednostkę wewnętrzną. Służą do schładzania powietrza i dbania o utrzymanie jego dobrej jakości. Wszystkie główne elementy, takie jak skraplacz i parownik, są umieszczone w jednej obudowie, stąd też nazwa „monoblok”. Wśród oferowanych modeli znajdują się także niewielkie klimatyzatory ścienne. Klimatyzator monoblokowy może generować stosunkowo wysoki poziom hałasu z uwagi na umieszczenie skraplacza i sprężarki w jednej obudowie. Urządzenie pracuje w ten sposób, że zasysa powietrze i odprowadza je na zewnątrz rurą z tworzywa sztucznego, która powinna być umieszczona, np. w oknie czy w innym, przygotowanym do tego celu, otworze. Są one stosowane głównie doraźnie, w okresie letnim, kiedy chcesz mieć domową klimatyzację stosunkowo niskim kosztem i bez konieczności montażu klimatyzacji w mieszkaniu czy w małym domu w inwazyjnymi pracami. 
  
  
• Klimatyzatory typu split – urządzenia składające się z dwóch modułów (jednostki zewnętrznej i wewnętrznej), połączone rurami miedzianymi i kablami elektrycznymi. Idealnie sprawdzają się w mieszkaniach i domach. W trakcie pracy jednostka wewnętrzna klimatyzatora nie powoduje takiego hałasu jak monoblokowa. Mogą być wyposażone w funkcję grzania i oczyszczania powietrza. Cicha praca, wysoka wydajność i skuteczność działania sprawiają, że montaż klimatyzacji w mieszkaniu w postaci klimatyzatora split jest dobrym pomysłem. 
  
  
• Klimatyzatory multi-split – odmiana klimatyzatora split, gdzie urządzenie składa się z kilku jednostek wewnętrznych, podłączonych do jednej jednostki zewnętrznej przy użyciu rur miedzianych i instalacji zapewniającej zasilanie elektryczne. Klimatyzatory multi-split przeznaczone są do chłodzenia dużych przestrzeni lub kilku mniejszych pomieszczeń, np. w domu jednorodzinnym czy apartamencie. Jeśli potrzebujesz klimatyzacji na 100 mkw., jedno urządzenie może nie wystarczyć do zagwarantowania chłodu. 

Czy wiesz, że…?

Do klimatyzowania wielkopowierzchniowych sklepów, biur i obiektów komercyjnych wykorzystywane są inne urządzenia, takie jak klimatyzatory kanałowe, które pozwalają na chłodzenie wielu pomieszczeń przy użyciu tylko jednego, centralnego sprzętu. W wielu biurach stosowane są klimatyzatory kasetonowe, przeznaczone do montażu w suficie podwieszanym typu kasetonowego.

Klimatyzacja w domu – ile kosztuje klimatyzacja?

Dokładne oszacowanie kosztów montażu klimatyzacji w domu jednorodzinnym czy mieszkaniu wymaga analizy wielu czynników, związanych z budynkiem i samym urządzeniem chłodzącym. Na koszt klimatyzacji wpływają:

• cena urządzenia,
• koszty montażu,
• koszty nabycia dodatkowych urządzeń i akcesoriów.

W tabeli znajdują się aktualne ceny urządzeń (dane za maj 2025). Pod uwagę bierzemy klimatyzatory typu split z jedną jednostką wewnętrzną:

 Źródło: Cenniki 2025 poszczególnych producentów

Do ceny urządzenia powinieneś doliczyć również koszt montażu klimatyzacji, czyli robociznę, która waha się zwykle w przedziale od 1500 zł do 3500 zł brutto. Cena montażu rośnie, jeśli monter musi dodatkowo:

• wykonać rusztowanie lub podnośnik w miejscu instalacji jednostki zewnętrznej;
• wykonać kanały wentylacyjne w ścianach;
• dokonać wzmocnienia ścian;
• położyć dodatkowe rury miedziane i okablowanie w związku z dużą odległością między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną.

Czy wiesz, że…?

Urządzenie klimatyzacyjne monoblok nie wymaga prac instalacyjnych. Klimatyzator monoblok kosztuje od 1700 zł do ponad 6000 zł w zależności od mocy i wydajności urządzenia. Jeśli chcesz zwiększyć liczbę jednostek wewnętrznych, to średni ich koszt wynosi 1000-1700 zł.  

Jaka klimatyzacja do mieszkania?

Jak dobrać klimatyzator do domu czy mieszkania? Najważniejsza jest odpowiednia moc klimatyzatora. Zwróć uwagę na:

• powierzchnię i kubaturę pomieszczenia;
• rodzaj i jakość stosowanej izolacji termicznej budynku;
• ekspozycję pomieszczenia na słońce oraz wielkość i liczbę okien lub innego rodzaju przeszkleń;
• liczbę domowników, zwykle przebywających w danym pomieszczeniu;
• liczbę i rodzaj sprzętów elektronicznych we wnętrzu, które generują dodatkowe ciepło.
  

Najczęściej do mieszkań i domów wybierane są urządzenia o nominalnej mocy chłodniczej wynoszącej 3,5 kW, 5 kW oraz 7 kW.

Czy wiesz, że…?

Często przyjmuje się przelicznik zakładający, że na każde 10 mkw. powierzchni potrzebne będzie 1 kW mocy. Oznaczałoby, że do mieszkania o powierzchni 50 mkw. potrzebujesz mocy klimatyzatora o średniej mocy 5 kW.

Jeśli chcesz schładzać powietrze we wszystkich pomieszczeniach jednocześnie, w niewielkim domu jednorodzinnym lub mieszkaniu, idealnym rozwiązaniem będzie klimatyzator typu split z jedną jednostką zewnętrzną i jedną wewnętrzną. W dużych domach lepiej sprawdzi się urządzenie multi-split z kilkoma jednostkami wewnętrznymi i jedną zewnętrzną. Pracą klimatyzatora możesz sterować z jednostki centralnej albo za pomocą pilota. W najbardziej upalne dni schłodzisz pomieszczenie przy użyciu jednego urządzenia – klimatyzatora monoblok. Rurę odprowadzającą ciepłe powietrze wstaw w uchylone okno, najlepiej przy użyciu uszczelki.

Orientacyjne ceny instalacji klimatyzacji w mieszkaniu przedstawił w marcu 2025 roku serwis Enerad.pl. Znajdziesz je w poniższej tabeli:

Źródło: https://enerad.pl/cena-klimatyzacji-do-domu-i-mieszkania-30-50-60-100-150-200-m2/

Jaki jest koszt korzystania z klimatyzacji w domu?

Koszt eksploatacji klimatyzacji w domu jednorodzinnym czy mieszkaniu uzależniony jest od mocy urządzenia, która przekłada się na zużycie energii elektrycznej. Uzyskanie i utrzymanie komfortu termicznego we wnętrzach będzie wyższe, jeśli moc sprzętu jest wysoka, a Ty masz do schłodzenia dużą powierzchnię.

Koszt używania klimatyzacji uzależniony jest od następujących czynników:

• Moc wybranego klimatyzatora – przykładowo popularne, małe klimatyzatory do mieszkań o nominalnej wydajności chłodniczej wynoszącej 3,5 kW, mają moc elektryczną około 1,1 kW, a w przypadku nowoczesnej klimatyzacji wykorzystującej technologię inwerterową może zużywać nawet o połowę mniej energii.
  
• Klasa efektywności energetycznej klimatyzatora – na etykiecie energetycznej urządzenia znajdziesz informację, w jakiej klasie klasyfikowany jest klimatyzator oraz zakres wskaźnika tzw. SEER i SCOP – Sezonowej Efektywności Chłodniczej i Grzewczej. Najmniej prądu zużywają sprzętu w klasie efektywności energetycznej A+++ (obecnie wg nowej dyrektywy unijnej jest to klasa C wyróżniona kolorem jasnozielonym na etykiecie) lub klasie A++ (aktualnie to klasa D, oznaczona barwą żółtą.
  
• Sposób korzystania z klimatyzacji – im częściej wykorzystujesz klimatyzator, tym więcej zapłacisz za jego eksploatację. Klimatyzacja mieszkania czy domu może być wykorzystywana jedynie w upalne dni, ale i w okresach przejściowych, do dogrzewania pomieszczeń albo zadbania o jakość powietrza. 

Czy wiesz, że…?

Do kosztów używania klimatyzacji dotyczących rachunków za prąd doliczyć musisz jeszcze wydatki na czyszczenie filtrów czy wymianę lub uzupełnianie czynnika chłodniczego w systemie.

Co ciekawe, niewielu użytkowników klimatyzatorów zdaje sobie sprawę, że regularne czyszczenie ich elementów sprzyja zmniejszeniu zużycia energii elektrycznej.

Koszt serwisu klimatyzacji domowej raz do roku wynosi około 200-300 zł, a do tego trzeba doliczyć wymianę filtrów.

Ile kosztuje 1 godzina pracy klimatyzacji?

Producenci klimatyzatorów podają, jaki jest nominalny pobór mocy urządzenia. Jeśli chodzi o urządzenia o mocy 3,5 kW, to ich nominalny pobór wynosi około 1 kW, a dla klimatyzatorów o mocy 5 kW – około 1,55 kW.

Przy stawce za 1 kWh (kilowatogodzinę), która w 2025 roku jest równa 1,11-1,21 zł właśnie tyle będzie kosztować godzina pracy klimatyzacji domowej.

Czy opłaca się zakładać klimatyzację w domu?

Przebywanie na co dzień w dusznych pomieszczeniach, gdzie panują zbyt wysokie temperatury, zmniejsza koncentrację i zniechęca do aktywności fizycznej. Przeszkadza w zasypianiu i ujemnie wpływa na jakość snu.

Zakup klimatyzacji do domu to właściwie Twoja inwestycja w zapewnienie sobie i domownikom komfortu termicznego, niezbędnego dla zdrowia i dobrego samopoczucia. Pamiętaj jednak, by nie obniżać zanadto temperatury w pomieszczeniach, by nie doszło do dużych różnic pomiędzy warunkami w domu i poza nim.

Gdzie nie należy montować klimatyzacji?

Nie umieszczaj klimatyzacji: 

• W pomieszczeniach o znacznie zwiększonej wilgotności powietrza, np. w łazience czy pralni, ponieważ może to prowadzić do nadmiernej kondensacji wilgoci w urządzeniu, rozwoju pleśni i bakterii.
• W pobliżu urządzeń emitujących ciepło m.in. przy piecu, kominku czy kuchni, ponieważ wysoka temperatura wpływa ujemnie na wydajność i żywotność urządzeń chłodzących.
• W pomieszczeniach o ograniczonym przepływie powietrza – w garażach, piwnicach, w pomieszczeniach gospodarczych, gdzie klimatyzacja może nie działać efektywnie.

Czy spanie przy klimatyzacji jest zdrowe?

Stosowanie klimatyzacji w domu lub mieszkaniu w szczególności w gorące, letnie dni, przynosi ulgę, zwłaszcza osobom źle znoszącym wysokie temperatury. To m.in. seniorzy, kobiety w ciąży czy osoby zmagające się z chorobami sercowo-naczyniowymi czy schorzeniami układu oddechowego.

Eksperci zalecają jednak, aby różnica pomiędzy temperaturą na zewnątrz budynku i w pomieszczeniu nie przekraczała 6 stopni Celsjusza. Jeśli więc na zewnątrz termometry wskazują 30 stopni, w domu nie powinno być mniej niż 24 stopni. Przy wyższych upałach różnica może być większa. Jeśli jednak jest duża, oddziałuje to negatywnie na zdrowie człowieka, ponieważ może łatwo dojść do infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych.

Czy zalecane jest spanie przy klimatyzacji? Musisz wiedzieć, że temperatura panująca w sypialni bezpośrednio przekłada się na jakość i długość snu. Amerykańscy naukowcy z Bostonu wskazali, że młode i dojrzałe osoby powinny spać w temperaturze 16-19 stopni Celsjusza, a powyżej granicy 65 lat optymalna będzie nieco wyższa temperatura rzędu 20-25 stopni. Jakość snu spada o około 10% przy temperaturze 30 stopni Celsjusza. Dlatego używanie klimatyzacji pozwoli na jej poprawę. Korzystanie z klimatyzacji może prowadzić do polepszenia samopoczucia.