Kubatura budynku – jak liczyć i co to jest?

Planując budowę domu lub analizując projekt architektoniczny, z pewnością spotkasz się z pojęciem takim jak kubatura budynku. To jeden z najważniejszych parametrów technicznych, który – choć często pomijany w codziennych rozmowach – ma ogromne znaczenie przy planowaniu ogrzewania, wentylacji, kosztów eksploatacji, a nawet podczas adaptacji projektu do konkretnej działki. W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest kubatura budynku, jakie są jej rodzaje, jak obliczyć kubaturę budynku i dlaczego warto zwracać uwagę na ten wskaźnik już na etapie wyboru gotowego projektu domu.

Czym jest kubatura budynku?

Definicja kubatury budynku znajduje się w Polskiej Normie (ISO 9836, Właściwości użytkowe w budownictwie) oraz Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przy czym wyróżnia się kubaturę brutto i kubaturę netto budynku. Kubatury podaje się w metrach sześciennych z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.

Kubatura brutto budynku

Zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury kubatura brutto budynku jest sumą kubatury brutto wszystkich kondygnacji. Stanowi ona iloczyn powierzchni całkowitej budynku, mierzonej po zewnętrznym obrysie przegród zewnętrznych oraz wysokości kondygnacji brutto lub pomiędzy podłogą na stropie albo warstwą wyrównawczą na gruncie a górną powierzchnią podłogi bądź warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu nad najwyższą kondygnacją. Do kubatury brutto budynku jest wliczana kubatura:

• przejść, prześwitów i przejazdów bramowych,
• poddaszy nieużytkowych,
• przykrytych części zewnętrznych budynku (loggie, podcienia, ganki, krużganki, werandy),
• balkonów i tarasów (obliczana do wysokości balustrady).

Nie wlicza się natomiast kubatury:

• ław i stóp fundamentowych,
• kanałów i studzienek instalacyjnych oraz studzienek przy oknach piwnicznych,
• zewnętrznych schodów, ramp i pochylni,
• gzymsów, daszków i osłon oraz kominów i attyk ponad płaszczyzną dachu.

Kubatura brutto budynku w Normie PN-ISO 9836

Kubatura budynku brutto według Normy PN-ISO 9836 jest obliczana jako objętość przestrzeni utworzonej przez zewnętrzne powierzchnie elementów ograniczających. Elementami ograniczającymi są ściany zewnętrzne w stanie wykończonym i dach budynku. Rozróżnia się przy tym kubaturę:

• budynku lub części budynku zamkniętych i przykrytych ze wszystkich stron,
• części budynku, które nie są zamknięte do pełnej wysokości ze wszystkich stron, lecz które są przykryte (jak np. loggia),
• budynku lub tych części budynku, które są ograniczone przez elementy budowli takie jak balustrady i poręcze, które nie są przykryte (np. balkon).

Kubatura netto budynku

Kubatura netto budynku jest (zgodnie z normą) objętością przestrzeni utworzonej przez powierzchnie wewnętrzne elementów ograniczających. Do kubatury netto wlicza się kubatury wszystkich kondygnacji budynku. Mówiąc prościej, obejmuje ona wewnętrzne przestrzenie użytkowe budynku, czyli kubatury wszystkich pomieszczeń użytkowych liczonych od powierzchni podłogi do dolnej powierzchni stropu. Zalicza się więc tutaj wszystkie kondygnacje podziemne oraz naziemne, kubatury podcieni, loggii, tarasów i balkonów (liczone od poziomu balustrady). Pomija się natomiast poddasze nieużytkowe, wydzielone klatki schodowe, czy szyby wind.

Można wyróżnić kilka rodzajów kubatur netto takich jak:

• nad powierzchnią kondygnacji netto (pełnych, niepełnych i poniżej poziomu terenu),
• nad powierzchnią wewnętrzną kondygnacji,
• nad powierzchnią użytkową,
• nad powierzchnią usługową (powierzchnia przeznaczona na usytuowanie instalacji i urządzeń technicznych),
• nad powierzchnią ruchu (powierzchnia przeznaczona dla ruchu wewnątrz budynku, pow. korytarzy, klatek schodowych).

Czym różni się kubatura brutto i netto?

Sytuacje, kiedy jest nam potrzebna kubatura brutto budynku lub kubatura netto oraz sposób ich wyliczania mogą wprowadzać w błąd. Dlatego warto wyszczególnić różnice między tymi dwoma parametrami. Kubatura brutto to inaczej objętość budynku natomiast kubatura netto oznacza jego pojemność. W obydwu przypadkach nie wlicza się kominów (w części ponad płaszczyzną dachu), fundamentów, szybików (studzienek) przy oknach piwnicznych, a także zewnętrznych schodów gzymsów oraz attyk (ponad płaszczyzną dachu).

Kubatura brutto budynku - jak ją obliczyć?

Kubaturę brutto obliczamy w każdym przypadku jako iloczyn powierzchni liczonej po zewnętrznym obrysie ścian zewnętrznych w stanie wykończonym oraz wysokości tej kondygnacji. Aby poprawnie obliczyć kubaturę budynku brutto, należy przyjąć odpowiednie wartości w zależności od rodzaju kondygnacji, przy czym:

• dla kondygnacji poniżej poziomu terenu odpowiednią wysokością jest odległość pomiędzy dolną powierzchnią konstrukcji, na której opiera się podłoga, a górną powierzchnią stropu kondygnacji powyżej. Należy przy tym pamiętać, że fundamentów i warstw podkładowych pod konstrukcją podłogi nie wlicza się do kubatury,
• dla kondygnacji powyżej poziomu terenu (albo powtarzalnej) za odpowiednią wysokość przyjmujemy odległość pomiędzy odpowiadającymi sobie powierzchniami górnego i dolnego stropu,
• dla kondygnacji, której górny strop jest dachem albo tarasem (np. poddasza) odpowiednią wysokością jest odległość między powierzchnią podłogi tej kondygnacji a górną powierzchnią dachu albo tarasu. Najprostszą sytuacją jest dach płaski, wówczas objętość można policzyć zgodnie ze wzorem na objętość prostopadłościanu (np. jako iloczyn powierzchni zabudowy i wysokości budynku),
• dla kubatury części budynku, która nie jest zamknięta ze wszystkich stron na całej wysokości, ale jest przykryta, za wysokość trzeba przyjąć odległość pomiędzy powierzchnią podłogi a górną powierzchnią dachu lub stropu stanowiącego obudowę budynku,
• dla kubatury części budynku ograniczonej elementami budowli, która nie jest przykryta (balkon, czy taras ograniczony balustradami), za wysokość przyjmujemy odległość między dolną powierzchnią tego elementu (balkonu albo tarasu) a górną krawędzią elementów zamykających (balustrada).
  

Kubatury brutto dla każdej z kondygnacji oraz pozostałych elementów budynku sumujemy, otrzymując wynik wyrażony w [m3] z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.

Obliczanie kubatury netto budynku

Kubatura netto to iloczyn powierzchni kondygnacji netto oraz odległości pomiędzy powierzchnią posadzki a dolną powierzchnią stropu górnego (wysokości kondygnacji w „świetle”). Przy czym powierzchnię kondygnacji netto stanowi suma powierzchni poszczególnych pomieszczeń ograniczonych przez elementy zamykające (ściany) liczona po wewnętrznym obrysie ścian zamykających dane pomieszczenie przy posadzce w stanie wykończonym (bez uwzględniania listew przypodłogowych). Kubatura netto całego budynku jest sumą kubatur netto wszystkich kondygnacji. Również tutaj przyjmuje się za jednostkę [m3] z dokładnością do 2 miejsc po przecinku. Obliczenia obejmują kubatury netto kondygnacji pełnych powyżej i poniżej poziomu terenu oraz kondygnacji niepełnych.

Kubatura budynku a prawo budowlane

Kubatura budynku jest ważna ze względu na prawo budowlane. Ma znaczenie np. w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Z kolei norma PN-ISO 9836:1997 definiuje nie tylko kubaturę netto i brutto, ale również wyszczególnia kubaturę netto wewnętrzną, użytkową oraz usługową. Równocześnie warto pamiętać, że wzrost kubatury (np. podczas rozbudowy domu) poprzez zwiększenie wysokości, szerokości lub długości budynku może być potraktowane jako istotna zmiana projektu domu. W takim przypadku konieczne może okazać się uzyskanie pozwolenia na budowę, szczególnie jeśli zakres przekroczenia jest większy niż 2%.

Kubatura nie występuje jako wskaźnik w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego, czy w decyzji o Warunkach Zabudowy. Budynek musi jednak tworzyć harmonijną kompozycję z już istniejącą zabudową, a więc jego kubatura nie może znacząco przewyższać sąsiednich nieruchomości. Gotowe projekty domów pod adres z biura Archeton są zawsze adaptowane do konkretnego miejsca uwzględniając przy tym kwestie wynikające z MPZP lub WZ.

Jak sprawdzić kubaturę w gotowym projekcie domu?

Kupując gotowy projekt domu jednorodzinnego, nie musisz samodzielnie wyliczać jego kubatury. Większość renomowanych biur projektowych, takich jak Archeton, podaje tę wartość w dokumentacji technicznej oraz na karcie katalogowej projektu. W typowych materiałach znajdziesz zarówno kubaturę brutto (całkowitą), jak i często kubaturę netto. Warto zwrócić uwagę, czy kubatura obejmuje również garaż, poddasze nieużytkowe, czy tarasy – te dane bywają różnie traktowane w zależności od przyjętych założeń projektowych. Przed zakupem projektu warto porównać różne warianty nie tylko pod kątem powierzchni użytkowej, ale też właśnie kubatury – bo to ona wpływa m.in. na komfort cieplny i koszty eksploatacji.

Kiedy potrzebna jest kubatura budynku?

Kubatura budynku ma istotne znaczenie dla przyszłego funkcjonowania domu. W zależności od tego możemy podjąć decyzję co do rozmieszenia i wielkości pomieszczeń oraz wykorzystania odpowiednich materiałów budowlanych. Kubatura ma związek również z ogrzewaniem i wynikającymi z tego kosztami eksploatacji. Należy ją wziąć pod uwagę, wyliczając moc urządzeń grzewczych, czy chłodzących. W przypadku, gdy instalujemy kocioł, trzeba też uwzględnić kubaturę samej kotłowni – takie pomieszczenie powinno mieć przynajmniej 2,2 m wysokości i kubaturę minimalną 8 m3.

Jeśli szukasz domów o określonej kubaturze sprawdź domy parterowe pod adres z biura Archeton. W każdym projekcie podajemy szczegółowe parametry, w tym kubaturę. Skorzystaj z naszej oferty!

Kubatura a komfort cieplny i akustyczny we wnętrzach

Duża kubatura może pozytywnie wpływać na odczucie przestronności, ale równocześnie stanowi wyzwanie pod kątem utrzymania komfortu cieplnego – zwłaszcza w pomieszczeniach o wysokim suficie. Ciepłe powietrze unosi się ku górze, przez co dolne partie pomieszczenia mogą być chłodniejsze. W takich przypadkach warto rozważyć np. montaż sufitowych wentylatorów lub systemów destratyfikacji powietrza. Kubatura wpływa także na akustykę – w dużych i pustych przestrzeniach może występować pogłos lub echo, co z kolei wymaga zastosowania odpowiednich materiałów wykończeniowych pochłaniających dźwięk (np. dywanów, zasłon, sufitów akustycznych).

Kubatura a koszty budowy i użytkowania domu

Kubatura, czyli objętość budynku, ma istotny wpływ na koszty zarówno budowy, jak i eksploatacji domu. Choć podstawowym wskaźnikiem kosztów budowy jest zwykle powierzchnia użytkowa (wyrażona w m²), to przy porównywaniu projektów warto obliczyć kubaturę i wziąć ją pod uwagę. Im większa kubatura, tym więcej materiałów potrzeba do wzniesienia przegród, stropów, pokrycia dachu i izolacji. Dodatkowo, większa objętość oznacza też wyższe zużycie energii potrzebnej do ogrzania pomieszczeń, zwłaszcza jeśli mamy do czynienia z wysokimi wnętrzami lub dużą otwartą przestrzenią (np. salon z antresolą). Optymalizacja kubatury – przy zachowaniu odpowiedniej funkcjonalności i estetyki – może znacząco obniżyć koszty eksploatacyjne domu w perspektywie wielu lat.